Konteyner taşımacılığı çok çeşitli konteyner türleri ile yapılan taşımacılığa verilen genel isimdir. Konteynerler belirlenmiş standart ölçülerde üretildiklerinden dolayı çok farklı şekillerde yüklenebilir, başka araçlara aktarılabilir ve bu şekilde güvenli ve verimli bir taşıma faaliyetleri sağlarlar. Konteynerler yük gemilerine, kargo taşıyan uçaklara, trenlere veya tırlara ve karayolu taşımasına uygun bütün araçlara yüklenebilirler.

Konteyner Taşımacılığının Tarihçesi Ve Kökenleri

Konteyner taşımacılığı tarihsel olarak bakıldığında kökenleri İngiltere ülkesindeki maden sanayisine dayanmaktadır. İlk olarak 1795 senesinde İngiltere’de vagon benzeri konteynerlere kömür yüklenmiştir ve kanalda bulunan gemilere yükleme yapılarak sevk edilmiştir. 1830’lu senelere geldiğimizde genellikle demiryolu ve gemiler vasıtasıyla taşınabilen çok fazla sayıda konteyner türleri yaygın hale gelmiştir. Zaman içerisinde nakliye için kullanılan ahşap içerikli konteynerler yerlerini demirden olan konteynerlere bırakmıştır. Kapalı konyernerlerin ise 1900’lü senelerdeilk tasarımları ve örnekleri görülmüştür. İngiltere’de çok fazla sayıda demiryolu firmaları birbirlerine benzer konteynerler kullanıyordu. 1920’li senelerde ihtiyaçların da artması ile birlikte konteyner ölçülerinde standartlaşmaya gidildi. Fakat bu standartlar sadece İngiltere sınırları içerisinde kaldı. Aynı senelerde Amerika’da yoğun olarak konteyner taşımacılığı kullanmaya başlamıştır. En yoğun olarak 2. Dünya Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri sanayisi tarafından çok yaygın konteyner kullanımı başlamıştır.

2. Dünya Savaşı esnasında ABD silahlı kuvvetleri ilk olarak konteynerleri kullanmaya başlamıştır. Daha sonraki zamanlarda dahil olduğu Kore Savaşı ile Vietnam Savaşı esnasında da hemen hemen bütün lojistik olan ihtiyaçlar için konteyner taşımacılığına ağırlık verilmiştir. Taşıma süresinin büyük oranda azalmasını sağlayan konteyner taşımacılığı, konteynerlerin yapısal bütün özelliklerinin standartlaşması bir ihtiyaç haline gelmişti.

Konteyner Taşımacılığında Standartlaşma Süreci

Konteyner taşımacılığı dünya genelinde ihtiyaçların ve taşıma faaliyetlerinin de artmasıyla birlikte taşımalarda problem ve aksaklık yaşanmaması için belli standartların belirlenmesi zorunlu hale gelmiştir ve sonrasında taşımacılıkta kullanılan bütün konteynerler belirli olan standartlarda üretilmeye başlanmıştır. Belirli ülkelerin de katılımı ile birlikte en çok öne çıkan ISO standartları belirlenmiştir. 1968 yılının Ocak ayında yürürlüğe giren R-668 sayılı standart ile birlikte bütün tanımlar, ölçüler ve kriterler tek bir noktada toplanarak belirlenmiştir. Bu şekilde üretilen konteynerlerin tanımları ve ölçüleri buna bağlanmıştır. Aynı seneninTemmuz ayında ise R-790 sayılı bütün markalama ve tanımlama işlemleri belirlenmiş ve bu şekilde yürürlüğe girmiştir. Yani üretilecek konteynerlerin bütün markalama ve tanımlama işlemleri buna göre yapılacaktı. 1970 yılındaOcak ayında ise R-1161 koduyla bütün konteynerlerin köşe aksamları belli bir tanımın içinde olacak şekilde yürürlüğe girmiştir. 1970 yılında Ekim ayında son olarak R-1897 numaralı genel amaçlı taşıma konteynerleri için minimum ölçüler yürürlüğe girmiştir. Bu sayede konteyner taşımacılığı için üretilecek konteynerin detaylı ölçüleri de belli olmuştur.

Konteyner Gemileri

Konteyner taşımacılığıdünya genelinde incelendiğinde taşımacılığın en büyük bölümü konteyner gemileri ile yapılmaktadır. Yalnızca konteyner taşınan ilk nakliyat  1951 senesinde Danimarka’da yapılmıştır. Aynı sene içerisinde Seattle ve Alaska arasında da konteyner taşımacılığı faaliyetleri başlanmıştır. Konteyner taşımacılığı için ilk defa üretilen özel nitelikli gemi Clifford J. Rodgers 1955 senesinde Montreal’de yapılmış ve ilk yolculuğuna Vancouver ve Alaska hattında 600 adet konteyner taşıyarak başlamıştır. Konteyner gemileri günümüzde büyüklüklerine göre Small Feeder, Feeder, Feedermax, Panamax, Post-Panamax, Neopanamax, Ultra Large Container Vessel kısa adıyla ULCV olarak isimlendirilirler. Diğer gemi tiplerinde olduğu gibi tonajları ile değil, taşıyabildikleri 20 feet boyutunda konteyner adedine göre TEU kapasitesi olarak tanımlanır. TEU kapasitesi, geminin maksimum geometrik kapasitesi olmaktadır. Yani, gemi üzerinde yüklemeye uygun bütün alanların matematiksel anlamda belirtilmesidir. Ayrıca konteyner gemileri hız açısından diğer yük gemilerine göre daha yüksek süratlerde seyir yapacak şekilde tasarlanmışlardır. Bu da iki liman arasındaki seyir süresini kısaltacağından dolayı önemli bir zaman ve maliyet tasarrufu yaratmaktadır.

Konteyner Taşımacılığının Avantajları

Konteyner taşımacılığı zaman ve nitelik açısından birçok avantajı beraberinde getirmektedir. Konteyner taşımacılığı genel olarak dayanıklı ve de uzun ömürlü olduğundan dolayı kullanılmaktadır. Birçok defa açılmasına gerek kalmadan tek bir işlemle taşınması mümkün bir yapıya sahiptir. Konteynerler aynı zamanda kolay ve hızlı bir şekilde doldurulup boşaltılabilirler. Sürekli kullanıma uygun yapısından dolayı defalarca taşımaya uygun bulunmaktadır. Taşımacılıkta zamandan büyük ölçüde tasarruf ve aynı zamanda güvenlik sağlamaktadır. Denizyolu kullanılarak yapılan taşımalarda konteyner gemiler limanlarda yükleme ve tahliye süreleri açısından diğer yük gemilerine göre çok daha az beklerler. Limanlardaki yükleme ve tahliye sürelerinin kısa olması da liman maliyetlerini ciddi miktarda azaltır. Yükleme ve tahliye esnasında yağmur ya da diğer hava şartları durumlarından etkilenmezler. Dayanıklı ve sağlam yapısının verdiği avantaj ile birlikte yükleri dış etkenlerden oldukça fazla korur. Aynı zamanda farklı türlerde bulunan yükler aynı yerde konteyner taşımacılığı sayesinde taşınabilirler ve bu sayede yerden de büyük ölçüde tasarruf sağlanmaktadır. Konteynerlerin hava geçirmez yapısı bulunmaktadır. Bu sayede taşıdığı yüklerin bozulma riski de büyük ölçüde ortadan kalkmaktadır.

 

Konteyner Taşımacılığı Çeşitleri Ve Faaliyetleri

Konteyner taşımacılığı konusunda geçtiğimiz sene ülkemizde yaklaşık olarak 7 milyon TEU konteyner elleçlenmiştir. Dış ticarette taşınmakta olan malların büyük bir kısmı ülke olarak denizyolu ile taşımakktadır. Bu ticaret yoğunluğu giderek artmakta ve Türkiye’de hali hazırda yapılan liman ve de terminal yatırımlarının gelecek için yetersiz kalacağı dahi söylenebilmektedir. Dış ticaretimiz içerisinde gittikçe artan bu ivmeden dolayı gelecek için liman ve terminal yatırımlarının arttırılması gerekmektedir. Geçtiğimiz dönemlerdeki veriler incelendiğinde yapılan tahminlere göre yaklaşık olarak 4 sene sonra; var olan limanların ve terminallerin altyapısı üzerinden, gerçekleşmesi muhtemel yük hacmini karşılayamama ihtimali bulunmaktadır. 2023 senesindeki 500 milyar dolar ihracat hedefine ulaşılabilmesi için, mevcut liman kapasitesinin yaklaşık olarak 4 kat büyüklükte artması gerekmektedir.

Yapılacak olan yeni yatırımlarla birlikte hazırdaki limanların durumu ve işlevselliği de önemli olan diğer bir faktördür. Bugün Haydarpaşa Limanı’na baktığımızda şehrin merkezi bir konumunda olmasından dolayı hem trafiği olumsuz yönde etkilemekte hem de operasyonların etkinliği anlamında çok fazla zaman kayıplarına sebep olabilmektedir. Haydarpaşa Limanı üzerindeki baskının azalması için yapılan Ambarlı Limanı dahi bu ihtiyacın giderilmesinde eksik kalabilmektedir. Bu ve benzeri durumlardan dolayı ülkemizde yeni liman ve terminallerin yapılmasının gerekli olduğu söylenmektedir.

Türkiye’de yapılan konteyner elleçlemesinin toplamının yarısına yakın bir bölümü Marmara Bölgesi’nde gerçekleşmektedir. Bu yüzden bir bölgeye oldukça fazla yükün binmesi sonucu doğmaktadır. Yapılacak olan yatırımlarla birlikte bu oranın bölgeler arasında homojen bir seviyeye çekilmesi durumu rahatlatacaktır. Bunun sağlayabilmek için limanlar ile diğer taşıma modellerinin uyumlu ve bütün hale getirilmesi gerekmektedir. Bu yüzden hali hazırda bulunan ve gelecekte yapılması planlanan limanların,karayolu ve özellikle de demiryolu bağlantılarının yapılması öncelikli olarak yapılması gerekenler arasındadır. Coğrafi konumumuzu etkin bir biçimde kullanmak ve bir aktarım merkezi durumuna gelmek için limanlar arası yük dengesinin olması ve mevzuatla ilgili yaşanacak problemlerin giderilmesi gereklidir.

Limanların özelleştirilmesi ile birlikte başlayan bu süreç içerisinde yapılan yatırımlarla önemli bir noktaya gelinmiştir. Yapılan yatırımlar kadar ileriye yönelik planlamalar da oldukça önemlidir.

Konteyner Taşımacılığı Yapan Firmalar

Konteyner taşımacılığı yapan firmalar genel anlamda çok kapsamlı çalışan ve büyük nakliyat işleriyle uğraşan firmalardır. Bu taşımacılık faaliyetleri kapsamında farklı birçok taşıma aracı ve taşıma şekliyle ilgili faaliyetler gösteren bu firmalar yükleme, boşaltma, bazı durumlarda montaj ve takma faaliyetlerini de yerine getirmektedirler. Taşımacılık sektörü içinde çok fazla unsurun bulunduğu ve yapılan taşıma türlerine göre farklı sınıflandırmaların yapıldığı bir iş koludur.

Özellikle büyük taşımacılık işleri beraberinde iyi bir ekip, tecrübe ve maddi kaynağı da istemektedir. Taşımacılık faaliyetleri ise yurtiçi ve yurt dışı taşımacılık olarak iki ayrı ana başlığa ayrılabilir. Burada konteyner taşımacılığı yapan firmalar hem yurtiçi hem de yurt dışı taşımacılık işlerini yapabilecekleri gibi ikisini de aynı anda yapıyor olabilirler. Konteyner taşımacılığında ise bazı özel gereksinimlere de ihtiyaç duyulabilir. Genel anlamda farklı birçok değişkene bağlı olan taşıma fiyatlandırması da yine taşıma firmaları ve taşıtan taraf arasında belirlenir.

Bazı taşıma türleri için sabit fiyatlar uygulanırken özellikle ağır taşıma, denizaşırı taşıma gibi büyük nakliyat işlerinin fiyatları değişiklik gösterebilmektedir. Bütün bu unsurlar dışında taşıma ve nakliye firmaları ve elbette konteyner taşımacılığı yapan firmalar da planlama ve yasal anlaşmalarla işlerini belli bir düzen içinde yürütmektedirler.

Konteyner Taşımacılığı

Konteyner taşımacılığı yapan firmalar bakımından incelendiği zaman konteyner taşımacılığı yoğun çaba, emek, ve kaynak isteyen bir iştir. Bu iş kolunda faaliyet gösteren işletmeler belli standart kriterlerin tümünü karşılamak durumundadırlar. Aksi halde bu büyük ve rekabetin yoğun olduğu sektörde ayakta kalmaları mümkün olmaz.

Yine konteyner taşımacılığı özellikle büyük hacimli ya da fazla miktarda malların bir arada ve tek seferde taşınmasına olanak veren, güvenli bir taşıma yoludur. Bu taşıma şekli deniz taşıma yolları başta olmak üzere hemen hemen tüm taşıma alanlarında sıklıkla tercih edilen bir yöntem olarak sürekli canlı kalmaktadır. Bu kapsam da değerlendirildiğinde konteyner taşımacılığı yapan firmalar taşımacılık sektörü içinde önemli bir yer tutmaktadırlar.

Konteyner taşımacılığı büyük oranda deniz ya da akarsu taşımacılıklarında kullanılır. Bunun en önemli nedenleri arasında ise taşıma gemilerinin yük alacak alanlarının çok büyük olması, taşıma yapılacak alanda yol darlığı ya da genişliği gibi sıkıntıların olmaması gibi başlıklar sayılabilir. Yine konteyner taşımacılığı aynı anda birçok malı taşıma imkânı veriri. Bu da kişilerin mallarını bu yöntemle gidecek yere göndermeyi tercih etmelerine sebep olur. Bu taşımacılık türünde kullanılan konteynerler otalama olarak büyük bir tır kasası kadar mal alabilirler. Üst üste ve yan yana istiflenmeleri de şekilleri itibariyle kolay olan konteynerler taşımacılık sektörünün en önemli araçları arasındadırlar. Ve elbette uzun mesafeli taşıma işlerinde her yere kara yolu ile gidilememesi de deniz üzerinden konteyner taşımacılığı yapan firmalar ve kuruluşların faaliyetlerinin çoğalmasına neden olmaktadır.

Konteyner Taşımacılığı Ve Avantajları

Konteyner taşımacılığı yapan firmalar taşıma işlemleri sırasında karşı tarafla oluşabilecek her türlü konuyla ilgili görüş birliğine varıp taşıma işini o şekilde üstlenirler. Taşıma işi için ise navlun sözleşmedi de denilen bir taşıma sözleşmesi yapılır. Bu sözleşme olmadan yapılan taşıma işlemlerinde doğabilecek herhangi bir sorun maalesef çözümsüz kalabilir.

Yapılan sözleşmeler iki tarafı hatta bazı durumlarda üç tarafı da bağlar ve işin bütün şekil ve sınırlarını açıkça ortaya koyar. Konteyner taşımacılığında da bu durumlar aynı önemli ve geçerlidir. Taşıma sözleşmeleri ya da navlun sözleşmeleri ise genel olarak şu bilgileri içerir;

  • Taşıması yapılacak olan malın cinsi, türü gibi bilgiler
  • Taşıması yapılacak malın adedi, hacmi, miktarı ve hacmi gibi bilgiler
  • Taşımaya konu olacak malın varsa özel durum bilgileri
  • Taşıma işleminin ne zaman yapılacağı bilgisi
  • Taşıma işleminin hangi yolla yapılacağı bilgileri
  • Taşımaya konu olan malların hangi tür bir konteynerletaşınacağı bilgisi
  • Ödeme tutarı bilgisi
  • Ödemenin ne zaman ve ne şekilde yapılacağı bilgileri
  • Ödemeyi kimin yapacağı bilgisi

Bütün bu işlenen ve belirlenen unsurlardan sonra konteyner taşımacılığı yapan firmalar işi resmi olarak üstlenirler, hak ve yükümlülüklerini yerine getirerek taşıma faaliyetini yerine getirirler. Ödeme alınmaması ya da gecikmesi durumunda ise taşıyıcı firmanın konteynerlere el koyma yetkisi yani ödeme alınana kadar gemi ya da farklı bir araçtan indirmeme hakkı bulunmaktadır.

 

Konteyner Taşımacılığının Önemi

Konteyner taşımacılığı yapan firmalar ve malları taşınan taraflar açısından da konteyner taşımacılığı önemli avantajları ve faydaları olan bir taşımacılık şeklidir. Burada dikkat edilmesi gereken noktaların en başında ise işin her açıdan, her iki taraf açısında da onaylanması ve bu konuda tam bir uzlaşmanın sağlanmasıdır. Konteyner taşımacılığı özellikle devletlerarasında yapılan milyar dolarlık ticaretlerde de önemli bir noktadadır.

Denizaşırı ülkeler arasında yapılan alışverişler oldukça büyük boyutlarda ve miktar olarak da çok büyük ağırlıktadırlar. Bu da taşımanın en ekonomik, en güvenli ve en kolay yolunun bulunmasını zorunlu kılmaktadır. Bu noktada konteyner taşımacılığı bütün bu unsurları karşılayan bir taşıma yöntemi olarak tercih edilmektedir. Konteyner taşımacılığının avantajlarını şu şekilde belirtebiliriz;

  • Diğer taşıma yöntemlerine göre toplamda daha ekonomik olabilir.
  • Aynı anda çok sayıda mal veya ürün taşımaya olanak verir.
  • Uzun süreli yolculuklarda gıda gibi ürünlerin bozulmalarını önler.
  • Kapalı ve dayanıklı yapıları gereği içinde ki malı darbe gibi etkilerden korur.
  • Su geçirmeyen konteynerlerle yapılan taşımacılıklarda, deniz üzerinde ya da kara da ıslanmadan oluşabilecek hasarlar önlenmiş olur.
  • Aynı konteyner içinde farklı ürünler rahatlıkla taşınabilir.
  • Yapıları gereği belli bir miktara kadar konteyner üst üste dizilir bu durum da daha fazla yer kazanılmasına olanak verir.

Bu genel avantajları yanında konteyner taşımacılığı yapan firmalar açısından da yol ve zamandan tasarruf sağladığı için maliyetleri düşürüp, kazançları artırır.

Konteyner Taşımacılığı Yapan Firmaların Özellikleri

Konteyner taşımacılığı yapan firmalar incelenirken bazı temel unsurları karşılamaları gerektiği unutulmaması gereken bir gerçektir. Yani her taşıma firması konteyner taşımacılığı yapmak durumunda değildir. Yine bazı taşımacılık firmaları sadece karayolu konteyner taşımacılığı yaparlarken bazı firmalar ise sadece denizyolu ile konteyner taşımacılığı hizmetleri vermektedirler.

Bu tamamen firma yöneticilerinin yer almak istedikleri alanla ilgili tercihlerinin bir sonucudur. Bu özellikler dışında konteyner taşımacılığı yapan firmalar her açıdan gerekli donanıma, araç ve ekipmana, yetkin ve tecrübeli iş gücüne de sahip olmalıdırlar. Bu sahip olunan özellikler sayesinde bu büyük ölçekli ve oldukça maliyetli olan işleri rahatlıkla yapabilirler. Bunun dışında elbette konteyner taşımacılığı yapan firmalar ulusal ve uluslararası taşımacılık mevzuatına da tam anlamıyla hâkim olmak durumundadırlar.

Yaşanabilecek olumsuz durumlar içinde her zaman ayrıntılı bir çözüm planları ve risk yönetimi mekanizmaları da bulunmalıdır. Taşıyan ve taşıtan olarak iki ve bazı durumlarda daha fazla aktörün olduğu taşımacılık işlerinde her kesim kendi üzerine düşen görev ve sorumlulukları eksiksiz yapmakla da mükelleftir. Sonuç olarak taşımacılık işi özelinde de konteyner taşımacılığı uluslararası boyutları da olan, kapsamlı, dinamik, zaman ve mekân özellikleri bakımından da oldukça önemli bir iş kolu olarak bu işin profesyonelleri tarafından yapılmaktadır.

Bize buradan ulaşabilirsiniz.