Navlun Nedir?

Navlun kelimesi özellikle taşımacılık sektöründe sıklıkla kullanılan bir terim olarak ortada durmaktadır. Navlun terimi içinde çok fazla anlamı barındıran bir tür taşımacılık sözleşmedir. Fakat genel anlamda navlun, deniz taşımacılığında yük sahibinin taşıma ve ulaştırma işlerine karşılık olan taşımacılık yapan firmaya ya da gemi sahibine yapacağı ödeler olarak tanımlanabilir.

Navlun belli kuralları olan ve bir sözleşmeye dayalı olmak durumunda olan bir işlemdir. Yani en başından yapılan sözleşmelerle işin türü de dâhil olmak üzere her şart iki taraf arasında ortaya konur. Böylece yaşanabilecek her türlü karışıklık ve iş gecikmelerinin de önüne geçilmeye çalışılır. Navlun tabiri başlangıçta sadece deniz, nehir ve akarsu taşımacılıklarında kullanılan bir tabirdi. O yüzden navlun ilk başta akıllara deniz yoluyla yani gemi ve benzeri deniz araçları ile yapılan taşımacılık ve nakliyat işlemlerini getirir. İçinde yer alan özel ve genel şartlar ise evrak ve belgelerle kayıt altına alınır.

Genişlemiş Tanımıyla Navlun

Navlun bugün genişlemiş bir alanda kullanılmaya devam edilen bir olgu haline gelmiştir. İlk yıllarda kullanıldığı tek alan ise sadece gemi ve deniz nakliyatı işleriydi. Bugün navlun tabiri ve navlun sözleşmeleri artık sadece gemi yani deniz taşımacılığında değil her türlü demiryolu, karayolu ve hava taşımacılıklarında da kullanılmaktadır. Genişletilmiş navlun tanımı bu ölçütler içinde hem taşıyıcı yani nakliye firmaları için hem de taşıtmak isteyen yani mal sahibi kişiler için oldukça önem arz eden bir konuma gelmiştir.

Yine navlun bir bütün olarak uluslararası taşımacılıkta kullanılan bir işlemken bugün neredeyse yurtiçi taşımacılık ve nakliyat faaliyetlerinin tümümde de kullanılmaktadır. Navlun belli şartları olan, bir yazılı sözleşmeye dayanan ve sınırları çizilmiş bir taşımacılık ve nakliyat işlemini tanımlar. Yani navlun anlaşması ile hem yükü taşıyan taraf, hem de yükü taşınan taraf üzerine düşen görev ve sorumlulukları en başından bilir. Ayrıca navlun sözleşmesi ile de bu iş resmi olarak hükümlere de bağlanır. Bu da her iki tarafında işin ciddiyetinin farkına varması ve sorumluluklarını yerine getirmelerini sağlar.

Navlun Sözleşmesi

Navlun işleminin en önemli özelliklerinden bir tanesi de hiç kuşkusuz ki bir sözleşmeye dayanıyor olmasıdır. Bu yapılan sözleşmeye ise içerdiği her husus ve özellikle birlikte navlun sözleşmesi denilmektedir. Navlun sözleşmesinin bazı şartları ve genel bir yapısı vardır. Yani belli prosedür ve detaylar dâhilîde iki tarafı da bağlayan bir iş birliği sözleşmesidir. Navlunsözleşmesi her iki taraf içinde unsurları içinde barındırır. Yine taşımacılığın nasıl yapılacağına dair de bilgileri içerebilir. Özellikle gemi taşımacılığında geminin ne kadarlık bir kısmının taşımaya verileceği, taşıma işlemi hangi şartlarda yapılacağı gibi önemli huşularda bu şekilde tanımlanmış olur. Taşıma esnasında ve taşıma sonunda her hangi bir olumsuz durum oluşmaması için taşıma öncesinde bütün şartların ortak bir karara bağlanması ve bu alınan kararlar doğrultusunda hareket edilmesi son derece önemlidir. Genel olarak navlun sözleşmeleri ise şunları içerir;

  • Taşımacılık ve nakliye işleminin belli bir ücretinin olduğunu,
  • Gemi ya da benzer bir vasıta ile taşımak için uygun bir malın var olduğunu,
  • Taşımacılık ve nakliyat işleminin deniz üzerinde yapılacak olduğunu,( bu sözleşme genel bir deniz taşımacılığı navlun sözleşmesidir.)
  • Taşıma ve nakliyat işleminin gemi ve türevi bir araçla yapılacak olduğunu,
  • Nakliye yapacak firma tarafından verilecek bir taşıma ve nakliye taahhüdü içermesi

Navlun Sözleşmesi Ve Tarafların Hak Ve Yükümlülükleri

Navlun işlemi taşımacılık ve nakliyat işleminde oldukça önemli ve bağlayıcı bir olaydır. Ve mutlaka bir sözleşme ile garanti altına alınması gerekmektedir. Bu navlun sözleşmesinin içinde yer alması gereken temel unsurlar dışında bir de hem taşıyan hem de taşıtan tarafın görev, hak ve yükümlülüklerini açık olarak ortaya koyması gereklidir.

Yani taşıma işinin her aşaması ve boyutu planlanmalı ve bu kapsamda sorumluluk sahibi olan herkes bu yükümlülüklerini en ince ayrıntılarına kadar bilmelidir. Aksi durumlarda ortaya çıkabilecek en ufak bir pürüz bile işlerin zamanında bitmemesi ve iki taraftan birinin ya da her iki tarafında maddi ya da manevi bir zarara uğraması sonucunu doğurabilir. Bu noktadan hareketle navlun sözleşmesi kapsamında taşıyan ve taşıtanın uymak zorunda olduğu yükümlülükler şöyle sıralanabilir;

Taşımacı tarafın yerine getirmek durumunda olduğu şartlar içinde, malı ya da yükü taşıyacak bir gemi ya da benzer aracı hazır şekle getirmesi, Geminin yükleme yapılacak limana getirilmesi, taşıma esnasında doğabilecek sorun ve problemlere karşı hazırlıklı olması gibi huşular bulunur.

Taşıtma yani nakliye yaptıran tarafın en büyük yükümlülüğü ise iş karşılığında vermeyi taahhüt ettiği parayı belirlenmiş zaman içinde taşımacı tarafa vermesidir.

Bütün bu hak ve sorumluluklar ise işte belirtilen bu navlunsözleşmesi ile her iki taraf içinde güvence altına alınır. Ve nakliye işlemi bu şekilde başlar yine belirlenmiş zaman aralığında da bitirilir.

 

Navlun Fiyatı Ve Fiyata Etki Eden Unsurlar

Navlun fiyatları genel anlamda birden çok değişkene bağlı olarak hesaplanan ücretleri içerir. Yani net ve standart bir fiyatlandırma olanağı yoktur. Bunun en önemli nedenlerinden birini taşımacılık yani nakliye işlemlerinin farklı değişken ve faktörlerden direk olarak etkileniyor olması olarak gösterilebilir.

Navlun fiyatları aslında taşıma ücretlerini de ifade eder. Artık sadece deniz ticaretinde kullanılan bir kavram olmayan navlun küçük büyük aynı zaman da yurtiçi ve yurtdışı her türlü taşımacılık işlerinde de kullanılıyor. Bu da fiyatların miktarlarını ve iniş ve çıkış oranlarını etkileyen unsurların sayısını fazlalaştırıyor. Elbette navlun fiyatları yükün çeşidine cinsine taşıma şekline, varış noktasına göre de farklılıklar gösterir.

Bu nokta da navlun fiyatına etki eden unsurlar dışında kalan diğer detaylarında belirlenmesi önemlidir. Navlun fiyatı, taşınacak malın cinsi kalkış ve varış noktaları, taşıma şekli gibi unsurların bütün olarak sözleşme içinde yer alamsı ise zorunludur. Belli bir çerçeve içinde navlun ve fiyatlarını etkileyen unsurlar şöyle sıralanabilir;

  • Taşınacak olan mal veya yükün ağırlığı,
  • Taşınan malın toplam miktarı ve kapladığı taşıma alanı,
  • Taşıma için istenen süre
  • Taşıma ve nakliye yapılacak güzergâh
  • Taşıma yapılacak araç (gemi, tren, kamyon ve benzeri)
  • Taşıma yapılacak zaman dilimi ve mevsimsel koşullar
  • Taşınacak malın cinsi ve türü

Yurt İçi Ve Yurt Dışı Taşımacılığında Navlun

Navlun belirtildiği üzere bütün taşımacılık faaliyetlerinde kullanılan bir yöntem haline gelmiştir. Bu da navlunun farklı şekillerde uygulanması sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Yani uluslararası yapılan bir taşımacılık işi ile yurtiçinde yapılan bir nakliye işinin özellikleri ve kapsamı farklıdır.

Bu noktada yapılan navlun anlaşmaları ve imzalanan sözleşmeler de bu unsurlara göre farklılık gösterebilir. Fakat her iki olayda da ortak olan unsurlar navlunun bir maddi bedelinin olduğu ve malı taşıtan ya da alacak olanın bu bedeli ödemekle yükümlü olduğudur. Bir diğer önemli ortak konu da taşımacılık yapan kişi ya da kurumun sözleşme koşullarına uymakla mükellef olduğu gerçeğidir. Bu noktalar büyük, küçük ya da uzak ya da yakın mesafe fark etmeksizin bütün taşıma işlemleri için geçerlidir.